TESTAMENT
Jeżeli testament został sporządzony z zachowaniem
wszystkich wymogów przewidzianych przez prawo spadkowe (np. nie naruszono
przepisów dotyczących jego formy i zawiera rozporządzenie tylko jednego
spadkodawcy), to jest ważny, mimo że np. do dziedziczenia została w nim
powołana osoba, która już nie żyje. Nawet jeśli testator wie o zgonie, nie musi
uaktualniać dokumentu.
Ważny testament można sporządzić nie tylko u
notariusza. Wystarczy własnoręcznie spisać swoją ostatnią wolę na kartce
papieru, podpisać ją i opatrzyć datą. Raz sporządzony testament można następnie
odwołać, niszcząc go lub spisując nowy dokument.
Sporządzenie testamentu jest czynnością
osobistą, ponieważ nie można go sporządzić przez pełnomocnika.
Testament może napisać każda osoba pełnoletnia, o ile nie
została ubezwłasnowolniona. Dopóki żyje spadkodawca, nie wywołuje on skutków
prawnych – spadkodawca może dowolnie dysponować swoim majątkiem, może testament
zmienić, odwołać lub sporządzić kolejne.
Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w
stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,
pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie
działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści oraz pod wpływem
groźby.
Najczęściej do jego podważenia dochodzi w pierwszym
przypadku – poprzez podniesienie zarzutu nieważności testamentu. A podważyć
testament może każdy, kogo praw dotyczy wynik postępowania spadkowego. Nie można tego
dokonać przed notariuszem.
Testament można sporządzić na kilka sposobów. Podstawową
formą jest testament własnoręczny (zwany holograficznym). Taki
dokument jest ważny, jeżeli spadkodawca napisze go w całości pismem ręcznym,
podpisze i opatrzy datą. Nieważny jest więc testament, który zostanie spisany
na komputerze, maszynie do pisania lub przez inną osobę, a
następnie jedynie podpisany przez spadkodawcę. Usprawiedliwieniem nie może być
nawet niewyraźny charakter pisma testatora. Duże znaczenie ma również złożenie
pod testamentem poprawnego podpisu. Nie mogą to być inicjały ani parafa. Za
skuteczny testament może zostać uznany w pewnych przypadkach dokument, na
którym nie widnieje żadna data. Jest to możliwe, o ile nie wywołuje on
wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do
treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.
Innym sposobem jest sporządzenie go notarialnie. Jeśli
testament został sporządzony w formie aktu notarialnego, podważenie go jest
stosunkowo trudne. Czynności notarialne dokonane przez notariusza mają
charakter dokumentu urzędowego. Zaprzeczenie jego treści może nastąpić tylko w
szczególnych okolicznościach – osoba, która zaprzecza prawdziwości dokumentu
urzędowego, powinna te okoliczności udowodnić.
Ważny też będzie testament ustny, alograficzny –
sporządzony poprzez ustne oświadczenie ostatniej woli w obecności dwóch
świadków wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka
województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu
cywilnego.
Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem
daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności
świadków. Protokół powinien być podpisany przez:
- spadkodawcę,
- osobę,
wobec której wola została oświadczona, - świadków.
Powstaje, gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy.
Aby testament był skuteczny, ostatnia wola spadkodawcy musi być oświadczona w
obecności co najmniej 3 świadków. Oświadczenie spadkodawcy w ciągu roku musi
być spisane, a pismo podpisane przez spadkodawcę i dwóch świadków albo przez
wszystkich świadków. Gdy spisanie nie jest możliwe, w ciągu sześciu miesięcy od
śmierci spadkodawcy wola spadkodawcy będzie potwierdzona przed sądem przez
trzech, względnie dwóch świadków[1].
Radca prawny Stanisław Proszak
[1] https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1419427,kiedy-testament-jest-wazny.html