Odpowiedzialność za naruszenie nietykalności cielesnej w sytuacji, gdy sąd w postepowaniu karnym odstępuje w stosunku do sprawcy naruszenia od wymierzenia kary.

Zgodnie z art. 448
k.c. w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu czyje dobro
osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za
doznaną krzywdę. Zdrowie, godność, cześć, dobre imię to jedne z podstawowych
dóbr osobistych podlegających ochronie prawa cywilnego. Dotyczą one sfery
osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i
oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Naruszenie tych dóbr polega m.in.
na naruszeniu nietykalności cielesnej, ubliżeniu komuś lub obraźliwym
zachowaniu wobec niego, obrażeniu kogoś. Bezprawne jest każde działanie
naruszające dobro osobiste. Przesłanką przyznania zadośćuczynienia na podstawie
art. 448 KC jest wina sprawcy naruszenia dobra osobistego.

Naruszenie nietykalności cielesnej jest kwalifikowane
jako naruszenie dobra osobistego,        
a tym samym stanowi podstawę żądania o zadośćuczynienie formułowanego w
oparciu            o przepis art. 448
k.c. Zgodnie z tym przepisem „w razie naruszenia dobra osobistego sąd może
przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem
zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić
odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie
od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445
§ 3 stosuje się”.

Okoliczność, iż Sąd karny odstąpił od wymierzenia kary
nie pozbawia pokrzywdzonego prawa do ochrony naruszonego dobra, nie wyłącza
bowiem bezprawności działania sprawcy naruszenia. Byłoby sprzeczne z zasadami
społecznego współżycia nieudzielenie ochrony dobru naruszonemu, lecz
tolerowanie – przez odmowę udzielenia tej ochrony – bezprawności postępowania
(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1977 r., sygn. akt I CR 184/77 (…)
oraz z dnia 24 stycznia 2000 r., sygn. akt III CKN 553/98).

Naprawienie krzywdy poprzez przyznanie
zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. ma dwie funkcje kompensacyjna i
represyjno- prewencyjną. Takie okoliczności towarzyszące wyrządzeniu krzywdy,
jak rozmiar i intensywność doznań krzywdy są charakterystyczne dla funkcji kompensacyjnej
zadośćuczynienia, natomiast takie okoliczności, które nie są związane z
subiektywnymi, ale potwierdzonymi przez sąd odczuciami psychicznymi                 i moralnymi pokrzywdzonego, a
także ewentualnie z oceną Sądu co do stopnia negatywnego odbioru czynu przez
społeczeństwo jak i stopień i intensywność zawinienia osoby wyrządzającej
krzywdę są charakterystyczne dla funkcji prewencyjno – represyjnej. Funkcja
kompensacyjna zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę moralną ma znaczenie
podstawowe. To powoduje, iż Sąd po zbadaniu, czy krzywda miała miejsce w
następstwie naruszenia dobra osobistego, jaki był jej rozmiar ze względu na
krąg odbiorców oraz skutki czy możliwe jest jej naprawienie w drodze
niepieniężnej oraz czy zachodzi potrzeba jej naprawienia w postaci
zadośćuczynienia pieniężnego – obowiązany jest ustalić jaka kwota byłaby
odpowiednia w tym zakresie. Funkcja prewencyjno – represyjna nie może wypierać
funkcji kompensacyjnej zadośćuczynienia, lecz ją jedynie uzupełniać „wzbogacać”
o wymiar ogólno – społeczny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku  z dnia 15.07.2015r sygn. akt I ACa 202/15,
Legalis nr 1303817).

Reasumując wysokość zasądzonego
przez Sąd zadośćuczynienia powinna spełnić zarówno cele kompensacyjne związane
z naprawieniem krzywdy jakiej doznał pokrzywdzony              w wyniku naruszenia nietykalności
cielesnej przez sprawcę jak i cele represyjno – prewencyjne uzmysławiające
sprawcy konieczność postępowania zgodnie z obowiązującym  porządkiem prawnym. Zadośćuczynienie winno
być przyznane nawet wtedy, gdy Sąd karny odstąpił od wymierzenia sprawcy kary.

Adw. Edyta Zubrzycka