PRAWO KONSUMENTA ODSTĄPIENIA OD UMOWY ZAWARTEJ POZA SIEDZIBĄ PRZEDSIĘBIORCY – CZEŚĆ 2 – ZWROT ŚWIADCZEŃ

Wskutek
złożenia oświadczeniu o odstąpieniu od umowy, umowę uważa się za niezawartą,
wobec czego strony powinny dokonać zwrotu świadczeń.

I
tak, przedsiębiorca ma obowiązek niezwłocznie, ale nie później, niż w terminie
14 dni od dnia otrzymania oświadczenia konsumenta o odstąpieniu od umowy,
zwrócić konsumentowi wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty
dostarczenia rzeczy. Zwrotu płatności przedsiębiorca dokonuje przy użyciu
takiego samego sposobu zapłaty, jakiego użył konsument, chyba że konsument
wyraźnie zgodził się na inny sposób zwrotu, który nie wiąże się dla niego z
żadnymi kosztami. Ale – jeśli przedsiębiorca nie zaproponował, że sam odbierze
rzecz od konsumenta, może wstrzymać się ze zwrotem płatności otrzymanych od
konsumenta – do chwili otrzymania rzeczy z powrotem lub dostarczenia przez
konsumenta dowodu jej odesłania, w zależności od tego, które zdarzenie nastąpi
wcześniej. Ponadto – jeśli konsument wybrał sposób dostarczenia rzeczy inny niż
najtańszy zwykły sposób dostarczenia oferowany przez przedsiębiorcę,
przedsiębiorca nie jest zobowiązany do zwrotu konsumentowi poniesionych przez
niego dodatkowych kosztów.

Natomiast
konsument ma obowiązek zwrócić rzecz przedsiębiorcy lub przekazać ją osobie
upoważnionej przez przedsiębiorcę do odbioru niezwłocznie, jednak nie później
niż 14 dni od dnia, w którym odstąpił od umowy, chyba że przedsiębiorca
zaproponował, że sam odbierze rzecz. Zasada ta dotyczy jedynie umów, na
podstawie których przedsiębiorca był zobowiązany do dostarczenia rzeczy
konsumentowi i wykonał swoje zobowiązanie, czyli np. zamówiony towar został
dostarczony do konsumenta.

Termin
14 dni dla zwrócenia rzeczy przez konsumenta rozpoczyna bieg w dniu, w którym oświadczenie
konsumenta w sprawie odstąpienia doszło do przedsiębiorcy w taki sposób, że
mógł on zapoznać się z jego treścią.

Jeżeli
konsument nie podjął działań w celu zwrotu przedsiębiorcy rzeczy w terminie 14
dni, popada w opóźnienie. Wtedy roszczenie przedsiębiorcy o jej zwrot staje się
wymagalne i przedsiębiorca może wystąpić do sądu z powództwem, które zmierza do
uzyskania wyroku nakazującego konsumentowi wydanie tej rzeczy. Jednak –
przekroczenie przez konsumenta terminu na zwrot rzeczy, nie powoduje
bezskuteczności odstąpienia od umowy.

Do
zachowania terminu dokonania zwrotu wystarczy odesłanie rzeczy przed jego
upływem.

W
przypadku gdy konsument nie ma informacji o adresie, pod który trzeba zwrócić rzecz,
może oddać ją osobiście albo wysłać przesyłkę, kierując ją na ogólny adres
przedsiębiorcy, tj. adres siedziby jego przedsiębiorstwa (art. 454 § 2 kc),
jednakże informacja o tym adresie powinna zostać przekazana konsumentowi
jeszcze na przed zawarciem umowy (art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o prawach
konsumenta).

Od
konsumenta zależy, w jaki sposób dokona zwrotu rzeczy przedsiębiorcy –
osobiście, przesyłką pocztową, czy wyśle przesyłkę wybranym przez siebie
kurierem. Jest wskazana, aby zwracając rzecz przedsiębiorcy, konsument
zaznaczył, że czynności tej dokonuje w związku z uprzednim odstąpieniem od
określonej umowy (np. w dołączonym liście).

Jeśli
przedsiębiorca jednak zaproponował, że sam odbierze rzecz od konsumenta –
konsument ni ma obowiązku podejmowania jakichkolwiek działań w celu dokonania
zwrotu, ma jednak obowiązek wydania przedsiębiorcy rzeczy, gdy ten zgłosi się
po nią w miejscu zamieszkania konsumenta. W tej sytuacji – przedsiębiorca
ponosi wtedy w pełnym zakresie koszty związane z odebraniem rzeczy od konsumenta.
Oświadczenie przedsiębiorcy w tym zakresie może zostać złożone zarówno przed
odstąpieniem (np. zawarte już w treści umowy), jak i po odstąpieniu przez
konsumenta od umowy, w sposób wyraźny lub dorozumiany, jednak powinno odbyć się
to w taki sposób, aby konsument mógł wykazać, że zwrócił rzecz przedsiębiorcy,
ewentualnie udowodnić, że przedsiębiorca zaproponował, iż sam ją odbierze.

Konsument
ponosi tylko bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy, chyba że przedsiębiorca zgodził
się je ponieść lub nie poinformował konsumenta o konieczności poniesienia tych
kosztów. Bezpośrednie koszty to koszty pozostające w bliskim związku
funkcjonalnym z wykonaniem przez konsumenta obowiązku zwrotu rzeczy
przedsiębiorcy, np.: opłata pocztowa za wysłanie przesyłki na adres
przedsiębiorcy, opłata pobrana przez kuriera za doręczenie przesyłki na adres
osoby upoważnionej przez przedsiębiorcę do odbioru rzeczy, koszty przejazdu do
siedziby przedsiębiorstwa, gdy konsument osobiście zwraca przedsiębiorcy
otrzymaną rzecz, koszty zwykłego opakowania rzeczy na potrzeby jej zwrotu.

Konsument
nie ponosi w ogóle kosztów bezpośrednich zwrotu rzeczy, gdy przedsiębiorca nie poinformował
lub niewłaściwie poinformował konsumenta o konieczności ich poniesienia przez
konsumenta.

Co
ważne – jeśli ze względu na charakter rzeczy nie można jej odesłać w zwykły
sposób pocztą (ze względu na gabaryty rzeczy lub jej rodzaj), a jednocześnie – umowę
zawarto poza lokalem przedsiębiorstwa, rzecz dostarczono konsumentowi do
miejsca, w którym zamieszkiwał w chwili zawarcia umowy (chodzi o adres, pod
którym konsument stale przebywa z zamiarem stałego pobytu lub planuje w taki
sposób tam przebywać), to przedsiębiorca jest zobowiązany do odebrania rzeczy
na swój koszt.

Agnieszka
Zielińska-Heluszka, adwokat