Przejazd przez działkę

Jednym z pytań często
padających w Punkcie Poradnictwa Obywatelskiego jest  „czy jako właściciel mogę zamknąć sąsiadowi
przejazd przez moją działkę jeśli nie to jakie mam uprawnienia”.

Niestety rozwiązania
proponowane przez ustawodawcę nie pozwalają na nagłe zamknięcie przejazdu
posiadaczowi samoistnemu.  Może to
skutkować wytoczeniem przez sąsiada roszczenia posesoryjnego  co będzie się wiązało z niepotrzebnymi
kosztami.

Jednym z uprawnień
przysługujących właścicielowi nieruchomości jest petytoryjne – środki ochrony
własności o charakterze rzeczowym. 
Chodzi zaś o roszczenie windykacyjne oraz roszczenie negatoryjne.

Roszczenie windykacyjne
jest roszczeniem o wydanie rzeczy (rei vindicatio). Zgodnie z regulacją kodeksu
cywilnego właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą,
ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne
względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (art. 222 § 2 KC).

Drugie z roszczeń
petytoryjnych to roszczenie negatoryjne – „przeciwko osobie, która narusza
własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego
władztwa nad rzeczą przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu
zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń” (art. 222 § 2 KC).

Nie może budzić
wątpliwości, że właściciel nieruchomości przy wykonywaniu swego prawa powinien powstrzymywać
się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad
przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia
nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 144 KC). Ponieważ w stosunkach
sąsiedzkich nieuniknione jest wzajemne oddziaływanie, to zakłócające
korzystanie z nieruchomości sąsiednich jest dozwolone do granic przeciętnej
miary, wynikającej ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i
stosunków miejscowych. W przypadku przekroczenia tej miary właścicielowi
nieruchomości przysługuje roszczenie negatoryjne. Przy czym jak wskazuje
judykatura ( Sąd Apelacyjny w Warszawie VI ACa 484/17- wyrok z dnia 3
października 2018 r. ) a „W świetle art. 222 § 1 k.c. powód winien wykazać, że
służy mu prawo własności oraz, że pozwana włada faktycznie jego rzeczą. Naruszenie
własności może mieć różne skutki: z jednej strony może wyrządzić właścicielowi
szkodę, a z drugiej strony może ograniczyć właściciela w korzystaniu z rzeczy w
porównaniu ze stanem sprzed naruszenia lub utrudnić mu to korzystanie.”

Podkreślić należy, że
jeśli roszczenie negatoryjne dotyczy nieruchomości – nie podlega ono
przedawnieniu.

Reasumując, jeśli
przejazd przez nieruchomość zakłóca korzystanie z nieruchomości ponad
przeciętną miarę wówczas właścicielowi przysługuje  roszczenie negatoryjne .

Sądem właściwym miejscowo
jest wyłącznie sąd miejsca położenia nieruchomości. Właściwość rzeczowa
określona jest na podstawie przepisów ogólnych kodeksu postepowania cywilnego
(właściwość wyłączna art. 38 kpc).

Powództwo podlega opłacie
stosunkowej obliczonej według wartości przedmiotu sporu albowiem roszczenie o
przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń własności
nieruchomości, zgłoszone na podstawie art.222 § 2 k.c., należy do kategorii
powództw o świadczenie (por. postanowienie SN z dnia 21 marca 1997 r., II CZ
25/97, nie publ.) i ocenić je należy jako majątkowe (por. postanowienie SN z
dnia 13 listopada 2003 r., IV CK 306/03,niepubl., postanowienie SN z dnia 19
grudnia 2002 r., V CZ 162/02, nie publ.).

Adwokat Monika Piękoś