KIEDY MOŻNA ŻĄDAĆ WYŻSZYCH ALIMENTÓW DLA DZIECKA?

Częstym problemem rodzica, który po rozwodzie opiekuje się małoletnim dzieckiem i je
utrzymuje, a na rzecz którego to dziecka sąd zasądził alimenty od drugiego rodzica, jest fakt, że
w miarę upływu czasu zasądzona kwota alimentów nie pozwala/nie jest wystarczająca do
utrzymania dziecka. W takiej sytuacji, w przypadku zmiany okoliczności, istnieje możliwość
wystąpienia przez takiego rodzica imieniem małoletniego dziecka z pozwem o podwyższenie
należnych dziecku od drugiego rodzica alimentów.
Zgodnie z art. 135 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, każdy z rodziców zobowiązany jest do
partycypacji w kosztach utrzymania i wychowania swoich dzieci. Obowiązek alimentacyjny
rodzica wobec dziecka powstaje z chwilą urodzenia dziecka i nie jest zależny od tego, czy
dziecko pozostaje w niedostatku czy też nie. Przesłanką powstania obowiązku alimentacyjnego
rodzica względem dziecka jest niezdolność dziecka do samodzielnego utrzymywania się.
Obowiązek ten trwa zatem do chwili osiągnięcia przez dziecko zdolności do samodzielnego
utrzymywania się.
Koszty utrzymania dziecka to koszty niezbędne do zaspokajania jego normalnych, bieżących
potrzeb materialnych, tj. do zapewnienia mu wyżywienia, ubrania, mieszkania czy leczenia,
a także koszty niezbędne do zaspokajania określonych potrzeb niematerialnych dziecka, takich
jak potrzeby kulturalne czy religijne. Z kolei koszty wychowania dziecka stanowią koszty, które są
niezbędne do zapewnienia dziecku prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego
odpowiedniego do jego wieku i uzdolnień. Są to zatem koszty, które są niezbędne do
zapewnienia dziecku m.in. odpowiedniego wykształcenia, przygotowania do życia
w społeczeństwie, rozwijania zainteresowań kulturalnych i uzdolnień czy udziału w życiu
religijnym.
Wysokość alimentów należnych dziecku od rodzica zależy od usprawiedliwionych potrzeb
uprawnionego dziecka, a także od możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica będącego
osobą zobowiązaną do uiszczania alimentów. Istotne są tu możliwości zarobkowe, a nie
faktycznie uzyskiwane dochody. Zasadą jest, że dzieci mają prawo do równej stopy życiowej co
ich rodzice, nawet gdy żyją w rozłączeniu. W konsekwencji, rodzice powinni zapewnić dzieciom
warunki materialne odpowiadające warunkom, w jakich sami żyją.
Dostarczanie przez zobowiązanego rodzica środków utrzymania lub wychowania (alimentów)
przybrać może postać świadczeń pieniężnych lub następować może w naturze. W praktyce
najczęściej przybiera ono formę świadczeń pieniężnych. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego
względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać
także, w całości albo w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. W
takim wypadku świadczenie alimentacyjne drugiego zobowiązanego rodzica polega na
pokrywaniu, odpowiednio w całości lub w części, kosztów utrzymania lub wychowania
uprawnionego dziecka.
Zgodnie z art. 138 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w razie zmiany stosunków można
żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Zmiana stosunków
oznacza m.in. istotne zwiększenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, wskutek czego
ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga zmiany przez stosowne zwiększenie
świadczeń alimentacyjnych. Chodzi tu o taką zmianę okoliczności, która pociąga za sobą istotne
zwiększenie usprawiedliwionych potrzeb dziecka i tym samym powoduje konieczność
skorygowania zasądzonych przez sąd (albo ustalonych ugodą) alimentów. Jako przykładową
zmianę tych okoliczności wskazać można: rozpoczęcie przez dziecko nauki w szkole,
zapadnięcie przez dziecko na ciężką chorobę, powstanie niepełnosprawności u dziecka, czy
nawet istotną zmianę siły nabywczej pieniądza (infację), które wiążą się ze zwiększeniem
kosztów utrzymania dziecka.

W takiej sytuacji rodzic, który zajmuje się dzieckiem i na którego utrzymaniu pozostaje dziecko,
może wystąpić imieniem małoletniego dziecka do właściwego sądu rodzinnego z pozwem
o podwyższenie należnych dziecku od drugiego rodzica alimentów. Pozew taki, jako że składany
jest imieniem osoby uprawnionej do alimentów, jest zwolniony od opłaty sądowej. Powództwo
takie można wytoczyć przed sąd miejscowo właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka.
Radca Prawny Martyna Kocurek